Kroniki Henia Trolejbusa

Piosenka, którą każdy student portugalistyki znać powinien – Portugalczyk Osculati . Kabaret Starszych Panów zaprezentował ją na początku lat sześćdziesiątych, czyli w erze przedfacebookowej, a nawet przedinternetowej (szok i niedowierzanie!), zatem nie można mieć do nich pretensji o to, że tytułowe nazwisko ani imię (Vincenty) nie brzmią w ogóle portugalsko. Nawet dzisiaj, w dobie Internetu – kto z Was wie, jak brzmi ten język? Dobra, Wy wiecie, bo w większości jesteście moimi znajomymi ze studiów. To pytanie do całej reszty. Nieważne jednak, czy Osculati wygląda, zachowuje się, nazywa jak Portugalczyk, bo nie o niego tu chodzi, a o... jakby to tak delikatnie... panujące w społeczeństwie przekonanie o zachowaniu części Polek. Ale to tylko żarcik, kabarecik, satyryczna pioseneczka. Wężykiem, Jasiu, Wężykiem. Dawno, dawno temu w Polsce żyło się marzeniami. O zagranicy (tej cywilizowanej, nie o Ruskich), o lepszym życiu, o bogactwie i o dobrobycie. Zachód w naszych oczach miał to w...

Jako że dzisiaj Halloween, które z racji wyznawanego systemu filozoficznego obchodzę, opowiem Wam straszną, przerażającą, mrożącą krew w żyłach opowieść. Będzie to druga część Dr Jekylla i pana Tłumacza . Zatem, jeśli jesteście na tyle odważni, zgaście światła, włączcie nastrojową muzykę i oddajcie się lekturze. Łohoho, też mi robota – tłumaczenie. Co w tym może być trudnego? Se znajdujesz hasło i se spisujesz. Co to, w słowniku nie ma podskarbiego litewskiego ? Jest, akurat podskarbi litewski to mój najmniejszy problem. Wyobraźmy sobie, że autor oryginału jest debilem. Zdarza się, kto mu zabroni? Teksty kompletnie idiotyczne, bez ładu i składu można tłumaczyć bez poprawek. Czytelnik nie będzie miał wątpliwości, kto tu jest idiotą. Znacznie gorzej, gdy autor jest przeciętny, ale się stara i tylko czasem pomyli znaczenie wyrazów, które wyrażają podobne koncepty albo w utartym zwrocie podmieni wyraz na bardzo zbliżony znaczeniowo i sprawi, że wyrażenie jest niby poprawne, ale nie...

Nie chcę się chwalić, ale muszę – mówię po polsku. I to całkiem nieźle, cały czas się rozwijam, czytuję porady, przeglądam słowniki, sięgam do wiarygodnych źródeł (jak by urocza wykładowczyni z tytułem doktora nie była, nie uwierzę, że konstrukcja „ ubrać krawat ” jest poprawna) i dbam o to, aby moja polszczyzna była jak najbliższa perfekcji. Poprawiam nawet teksty innych osób, ale tylko wtedy, gdy sobie tego życzą. W pracy nie zwracam uwagi na „opłukasz” – regionalizmy błędami nie są, a skoro wszyscy tam tak mówią, to chyba mogę to uznać za lokalizm . Niech sobie płukają , ja wypłuczę . Wszystko pięknie, tylko skrywam pewną straszną tajemnicę. Czasami dr Jekyll (Henry zresztą) języka polskiego staje się... panem Tłumaczem! [grzmoty za oknem, złowieszczy śmiech i piąta symfonia Beethovena] Z tłumaczeniami jest tak, że na początku wszystko wydaje się takie prościutkie. „Na początku” oznacza przy pierwszym czytaniu – rozumiem tekst, łatwy, zaraz to wszystko ładnie napiszę. Po...

Dawno, dawno temu nagrałam filmik z Mądrym Misiem, którego obecnie – jak każda osoba patrząca na swoje przeszłe dokonania – bardzo się wstydzę i chętnie bym go usunęła. Dlatego nie podam linku, tylko opiszę fragment. Mądry Miś czytał książkę z dziewiętnastego wieku o najpowszechniejszych błędach językowych i był nieco skonsternowany, gdy natrafił na słowo wziąść – nie jako przykład błędu, tylko normalne słowo użyte w tekście. Błędy popełnialiśmy zawsze i będziemy je popełniać nadal, ponieważ nie dość, że nasz piękny ojczysty język jest nie do ogarnięcia, to również jest żywy, rozwija się, zmienia, ustalane są nowe normy, wydawane nowe słowniki, więc argument „dobrze mówię, bo tak mnie w szkole uczyli” można sobie wsadzić. Sam fakt, że odnajdujemy w literaturze sprzed wielu, wielu lat formy słów, które dzisiaj uznawane są za niepoprawne, nie oznacza, że kiedykolwiek były poprawne. Po prostu nie było internautów, którzy by szybko wychwycili błąd i zlinczowali autora. Profesor Bań...

Tekst dotyczący studiów wyższych powinien być napisany zgodnie z akademickimi standardami, a więc zawierać hipotezę, argumenty i wnioski. I tak zrobię. Hipoteza Nie można nie kochać studiów, które wybrałam. Tak, wiem, że jeszcze niedawno pisałam Samobójstwo na 1000 sposobów na wykładach z literatury, ale takie zajęcia też są potrzebne, żeby... właściwie nie wiem, po co, ale przynajmniej miałam materiał na Kroniki. Argument pierwszy Nauka języków obcych jest fascynująca. Im więcej języków znamy, tym głupsze skojarzenia nam przychodzą do głowy. Te relacje między językami, podobieństwa, różnice, dosłowne i niedosłowne tłumaczenia, te pościgi, te wybuchy! Z drugiej strony zajmuje nam dłuższą chwilę rozszyfrowanie, dlaczego internety śmieją się z portugalskiego ciastka ze śmietany (pastel de nata). Języka włoskiego zaczęłam się uczyć niedawno, więc jeszcze go nie czuję, jeszcze muszę go sobie tłumaczyć żeby rozumieć. Colazione to śniadanie, tappeto to dywan, a divano to sofa. Mo...

  I właśnie w ten sposób zdam egzamin ustny z hiszpańskiego.

Czyż nie byłoby wspaniale, gdybyśmy mogli sami sobie wybrać imię jakie chcemy nosić przez resztę życia? Coś o tym wiem, w końcu sama sobie wybrałam Henryka. Niestety, jako ledwie narodzeni jesteśmy mało komunikatywni, więc tę decyzję podejmują nasi rodzice. Do spółki z urzędnikami.  W Portugalii istnieje aktualizowana co jakiś czas lista imion dopuszczalnych i niedopuszczalnych. (Dla dzieci. Ludzkich dzieci. Imion dla dzieci, nie lista dla dzieci.) Lista ma 80 stron, więc proszę o wybaczenie, ale nie przejrzałam wszystkich. Zaczęłam, oczywście, od najpiękniejszego imienia żeńskiego, czyli Margarida . I czego się dowiedziałam? Można nadać synowi imię Margarido . Znaczy co? Małgorzat? Tak, ładne, ładne... Nie można nazwać córki Margarita ani Marga . Dlaczego? "Bo to po hiszpańsku jest! Pieprzone tortille! Nasze piękne portugalskie dzieci nie będą się tak nazywać, tfu!" Spójrzmy teraz jak możemy urozmaicić imię Maria . Nie, nie przytoczę wszystkich przykładów, za du...

Niektórych rzeczy nie da się po prostu wyrzucić ze świadomości. Myli nam się język hiszpański z portugalskim i, owszem, możemy się uczyć, panować nad tym, rozróżniać, rozdzielać, ale nie wyrzucimy nagle z pamięci innych znaczeń słów. Znamy je i o tym pamiętamy. I z tego właśnie powodu każdy Polak rozprawiający o romańskich zakrętach będzie się pod wąsem uśmiechał. Wiemy doskonale, że pisze się curva , że to tylko niewinne słówko, niewinny zakręt i tylko w tym celu tego słowa używamy, ale nie wyprzemy ze świadomości innych skojarzeń. Tak swoją drogą: niby curva , a po polsku PROSTYtutka. Niestety, nie tylko ten wyraz sprawia mi problem. Proszę bardzo, jest sobie takie przeziębienie. Po hiszpańsku, ślicznie się mówi: estoy resfriado . Też tu widać jakieś połączenie z zimnem. I w angielskim: I have a cold/I'm cold. Dlatego gdy po raz pierwszy usłyszałam, jak opisać tę chwilową niedyspozycję zdrowotną po portugalsku pomyślałam sobie, że to musi jakiś kiepski żart. Estou consti...

U początków naszej znajomości Kubuś zwykł zwracać się do mnie Gorzka miast Gośka , jako że mam w sobie tyle ciepła i miłości do świata. Ostatnio zwróciłam uwagę na ciekawą rzecz. Otóż w języku hiszpańskim odpowiednikiem imienia Małgorzata jest Margarita , a zdrobnieniem od niego - Marga . Słowo gorzka natomiast to amarga . Widać więc wyraźnie, że polskie gorzka i Gośka pozostają ze sobą w identycznej wręcz relacji jak hiszpańskie amarga i Marga . margaridas po portugalsku to stokrotki, moje ulubione, od lat szczenięcych, kwiatki W języku portugalskim można dokonać podobnego zabiegu, acz tutaj z uwagi na brak formy Marga wyjdzie raczej coś na wzór Małgorzka . (W tym języku popularną formą imienia Margarida jest Guida , co bardzo ładnie odpowiada polskiemu zdrobnieniu.) Małgorzata = Margarida /\ gorzka = amarga => Margarida + amarga = Amargarida W tym momencie pojawia się problem w postaci rodzajników ( o dla rodzaju męskiego i a dla żeńskiego), które w...